Việc Mỹ – dưới thời Tổng thống Donald Trump – công bố điều chỉnh thuế nhập khẩu với nhiều quốc gia không chỉ là một động thái mang tính chính trị, mà còn tạo ra những tác động kinh tế sâu rộng đến các đối tác thương mại toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Là một trong những quốc gia có tỷ trọng xuất khẩu lớn vào thị trường Mỹ, Việt Nam cần có sự chuẩn bị chiến lược và chủ động để đối mặt với những thay đổi này.
Vì sao doanh nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc?
Mỹ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực như dệt may, da giày, điện tử, nội thất, nông sản và thuỷ sản. Khi chính quyền Mỹ tăng thuế nhập khẩu hoặc siết chặt chính sách thương mại với các đối tác nước ngoài, điều đó có nghĩa là hàng hóa từ Việt Nam cũng có nguy cơ chịu tác động dây chuyền, trực tiếp hoặc gián tiếp.
Chưa kể, một số ngành hàng của Việt Nam vốn là “điểm đến thay thế” khi Mỹ áp thuế mạnh tay lên Trung Quốc trong các giai đoạn trước. Nhưng nếu chính sách thuế mới được áp dụng đồng loạt, thì lợi thế đó cũng sẽ bị thu hẹp, thậm chí đảo chiều.
Những nhóm ngành có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao
- Dệt may – da giày: Đây là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực vào Mỹ, dễ bị ảnh hưởng khi thuế tăng do biên lợi nhuận thấp và phụ thuộc vào chi phí đầu vào.
- Nông sản – thủy sản: Vốn phải cạnh tranh với sản phẩm từ các quốc gia khác về tiêu chuẩn chất lượng và giá cả, nếu gặp thêm rào cản thuế, khả năng bị thu hẹp thị phần là rất lớn.
- Đồ gỗ – nội thất: Là nhóm hàng Việt Nam tăng trưởng mạnh tại Mỹ thời gian qua, nhưng nếu có thuế cao hoặc chính sách điều tra nguồn gốc nguyên liệu, rủi ro sẽ xuất hiện ngay.
Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì?
– Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Không thể phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường, dù đó là Mỹ. Các doanh nghiệp nên tìm kiếm và mở rộng sang các thị trường khác như:
- EU thông qua EVFTA
- Nhật Bản, Hàn Quốc nhờ các FTA hiện có
- Trung Đông, châu Phi – thị trường tiềm năng, ít cạnh tranh hơn
Đây là chiến lược giúp giảm thiểu rủi ro nếu có thay đổi đột ngột về chính sách thương mại từ một quốc gia lớn như Mỹ.
– Nâng cấp năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế: Khi các hàng rào kỹ thuật và phi thuế quan được Mỹ hoặc các thị trường lớn áp dụng, doanh nghiệp cần sẵn sàng về:
- Chứng nhận chất lượng sản phẩm (ISO, HACCP, BSCI…)
- Truy xuất nguồn gốc rõ ràng
- Tuân thủ các quy định về lao động, môi trường, và sở hữu trí tuệ
Sự đầu tư vào chất lượng và minh bạch chính là “lá chắn mềm” giúp doanh nghiệp vượt qua hàng rào thuế quan cứng.
– Chủ động trong chuỗi cung ứng và nguyên liệu: Để tránh bị phụ thuộc vào nguồn cung nguyên liệu từ các quốc gia đang bị Mỹ siết thuế (ví dụ như Trung Quốc), doanh nghiệp Việt Nam cần:
- Tìm kiếm nguồn cung trong nước hoặc từ các quốc gia không chịu ảnh hưởng
- Tham gia các liên kết ngành để chia sẻ chi phí, cùng phát triển vùng nguyên liệu
Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn, mà còn hạn chế nguy cơ bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.
Vai trò của Chính phủ và các hiệp hội ngành nghề
Doanh nghiệp không thể tự xoay xở trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu. Sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức trung gian là vô cùng quan trọng:
- Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cần tăng cường cập nhật thông tin, hỗ trợ pháp lý, và xúc tiến thương mại.
- Các hiệp hội ngành hàng cần đóng vai trò là cầu nối, cảnh báo sớm và đưa ra kiến nghị chính sách.
- Chính phủ cần có các chương trình hỗ trợ nâng cấp năng lực sản xuất, phát triển thương hiệu quốc gia và đẩy mạnh ký kết các FTA chiến lược mới.
Kết luận: Linh hoạt để thích ứng và phát triển bền vững
Việc Mỹ thay đổi chính sách thuế nhập khẩu không chỉ là một thách thức, mà còn là phép thử cho khả năng chuyển hóa khủng hoảng thành cơ hội của doanh nghiệp Việt Nam.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chủ động điều chỉnh chiến lược và đầu tư bài bản vào chất lượng – đó chính là con đường dài hạn để doanh nghiệp không chỉ tồn tại, mà còn phát triển vững mạnh trên bản đồ thương mại toàn cầu.
